Oosterbegraafplaats

Verteller: Ontvangstgebouw van de Oude Ooster. Obbe Park
Auteur: Frits Slicht Frits Slicht
Oosterpark, Oosterparkbuurt

Waarom was er in de tweede helft van de 19e eeuw behoefte aan een nieuwe algemene bergaafplaats, en waar moest deze dan komen.

Bouwtekening voor de nieuwe begraafplaats. Bouwtekening of plattegrond van de Oosterbegraafplaats met daarop aangegeven de vijf klassen. Deze afbeelding dateert uit ongeveer 1860.<br />Bron: Beeldbank, Stadsarchief Amsterdam.

Bouwtekening voor de nieuwe begraafplaats. Bouwtekening of plattegrond van de Oosterbegraafplaats met daarop aangegeven de vijf klassen. Deze afbeelding dateert uit ongeveer 1860.
Bron: Beeldbank, Stadsarchief Amsterdam.

Alle rechten voorbehouden

Als we het tegenwoordig hebben over de Oosterbegraafplaats, denken we over het algemeen aan de huidige begraafplaats bij de Kruislaan, de Nieuwe Ooster.
Dat er lang geleden al een begraafplaats in Amsterdam-Oost was, lijkt vergeten. Deze begraafplaats was gelegen in het huidige Oosterpark. Eigenlijk was al vanaf 1828 vastgelegd dat er binnen de stadsgrenzen geen lijken meer mochten worden begraven. Amsterdam bleek ook hier of eigenwijs of gewoon wat traag.

Op zoek naar een locatie.

In 1860 werd uiteindelijk een nieuwe begraafplaats (de Westerbegraafplaats, ter hoogte van de Westzaanstraat) aan de rand van de stad aangelegd.
Een tweede locatie werd gevonden even buiten de Muiderpoort, bij het Muiderbos. In dit gebied was sprake van de nodige ‘industriële ontwikkeling’. Deze ontwikkeling was mede het gevolg van de aanleg van de spoorlijn tussen Utrecht en Amsterdam.
Het kopstation van deze spoorlijn lag bij het Weesperpoortstation. Dat het gebied niet al te groot was, werd niet als een bezwaar gezien. Haast was geboden, het tekort aan ruimte voor graven was groot. Het was duidelijk dat de groei van de Amsterdamse bevolking meer betekende dan alleen ruimte voor woningen. Er was ook ruimte nodig om mensen een laatste rustplaats te geven.

Aanleg

De aanleg van de Oosterbegraafplaats werd in 1864 ter hand genomen door de net benoemde stadsingenieur Van Niftrik. In 1866 werd de nieuwe begraafplaats geopend. Daarna ontwikkelde Van Niftrik een plan voor de stadsuitbreiding van Amsterdam. Een plan om een paardenrenbaan ten zuiden van de begraafplaats aan te leggen, haalde het niet. Uiteindelijk werd gekozen voor een soberder plan van zijn opvolger (J.Kalff). Behouden bleven onder andere het Oosterpark en het Sarphatipark.
Dat de omvang van de begraafplaats te klein was, blijkt uit het feit dat deze al in 1894 voor het publiek werd gesloten. Alleen rechthebbenden met ‘een eigen grafruimte’ behielden hun toegang.
Tussen 1866 en 1894 waren er ruim 100.000 mensen begraven.

Alle rechten voorbehouden

8080 keer bekeken

Bekijk meer afbeeldingen

Muiderpoort en bos. De Muiderpoort (Sarphatistraat 124) met oude brug, plantsoen en wegen aan weerszijden van de poort. Gezien vanaf de Mauritskade, de voormalige Buitensingel. Oorspronkelijke kabinetfoto door A.T. Rooswinkel. Foto 374 uit het album van W.J.R. Dreesmann. <br />Bron: Beeldbank, Stadsarchief Amsterdam.

Muiderpoort en bos. De Muiderpoort (Sarphatistraat 124) met oude brug, plantsoen en wegen aan weerszijden van de poort. Gezien vanaf de Mauritskade, de voormalige Buitensingel. Oorspronkelijke kabinetfoto door A.T. Rooswinkel. Foto 374 uit het album van W.J.R. Dreesmann.
Bron: Beeldbank, Stadsarchief Amsterdam.

Alle rechten voorbehouden
Muiderpoort 1934. Foto bij een artikel (over de aanleg van het Oostrerpark) uit Het Algemeen Handeslblad van 4 augustus 1934. <br />bron: Historische Kranten, KB. Foto bij een artikel (over de aanleg van het Oosterpark) uit Het Algemeen Handelsblad van 4 augustus 1934.  Het onderschrift luidt:  "Muiderpoort omstreeks 1890 – Het voorhek met de soepterrien-vormige versierselen is sedert afgebroken."<br />bron: Historische Kranten, KB.

Muiderpoort 1934. Foto bij een artikel (over de aanleg van het Oostrerpark) uit Het Algemeen Handeslblad van 4 augustus 1934.
bron: Historische Kranten, KB. Foto bij een artikel (over de aanleg van het Oosterpark) uit Het Algemeen Handelsblad van 4 augustus 1934. Het onderschrift luidt: "Muiderpoort omstreeks 1890 – Het voorhek met de soepterrien-vormige versierselen is sedert afgebroken."
bron: Historische Kranten, KB.

Alle rechten voorbehouden

8 reacties

Voeg je reactie toe
Co Maarschalkerweerd

De heer

Beste Teun. Zag (helaas!) pas nu (18-09-2017) jouw berichtje betreffende een Duitse begrafenis (vliegtuigbemanning) op de Nieuwe Ooster. Zou jij een kopie van dat bericht + foto op GVO kunnen plaatsen of mij toezenden?!...

Teun

begrafenis duitse vliegtuigbemanning

In de Panorama van 5 sept 1940 nummer 36 staat onder gemengd nieuws het volgende: Onlangs vond op de Oosterbegraafplaats te Amsterdam met militair eerbetoon de bijzetting plaats van vier leden eender Duitsche vliegtuigbemanning, die gesneuveld zijn. met foto van de ceremonie.

ivonne

Oosterbegraafplaats

Is er nou niemand die dit leest? Of reageert?
Of is iedereen die dit leest tevreden met de verandering op de Oosterbegraafplaats?

Ivonne

Oosterbegraafplaats "Hoofdingang"

Beste beheerder(s) van de (Nieuwe) Oosterbegraafplaats,

Op maandagochtend 18 mei j.l. kwam ik even stil staan bij naaste overledenen.
Via de hoofdingang zag ik tot mijn grote verbazing een grote ruimte met pal in het vizier de aula. Wat een ongelooflijke verandering!
En alleen maar door die mooie bosschage/struikgewas weg te halen! Ik ben er niet blij mee. Ik vind het doodzonde.

Daar waar ik eerst velen de laatste groet heb gebracht in een mooi omsloten openbare ruimte richting aula, loop ik nu in weids landschapje, voor iedereen zichtbaar.
Weg is het besloten karakter in de rij naar de aula; weg is de rustige ontmoeting van de gasten buiten de aula.
Je staat volledig te kijk (voor aap) in een open ruimte.

Bij navraag hoorde ik van de een dat de bomen niet meer goed zouden zijn. Bij mijn weten stond er in het midden juist veel bosschage mét bomen.
Van 2 andere heren die richting kantoor liepen, vernam ik van de een dat het juist de bedoeling is om het opener te maken.
De ander was het er mee eens dat juist die omsloten openbare ruimte voor nabestaanden een besloten karakter gaf.

Ik dacht "dit is een architect van de lange zichtlijnen", maar ook dat blijkbaar de nieuwe architectuur zichtbaarder moet zijn.
Eerlijk gezegd viel de veranderde architectuur niet eens zo op, maar door het middenveld leeg te maken is het zichtbaarder geworden.
Daar is over nagedacht. Begrijpelijk. Maar over het effect ervan zoals hierboven is beschreven, heeft men niet nagedacht.
Men is te druk in de weer geweest om de AAP-architectuurprijs in de wacht te slepen. Waarvoor? Het is een kerkhof/begraafplaats. Geen bigbrothercircus; geen Rijksmuseumverhaal.

Zoudt u in overweging willen nemen om de bosschage in het middenveld tegenover de aula weer op te nemen, zodat de bedroefden zich beschermd voelen in een omsloten ruimte? En zo ja, wat te denken om rond de "nieuwe" bosschage wat zakdoekenbomen(zie hieronder) te plaatsen. Heel toepasselijk, zonder schreeuwerig te zijn.

Ik zal kijken of ik een stukje geplaatst kan krijgen op geheugen oost en mensen vragen wat zij er van vinden.

I.I. Parrée

P.S.: Met name de eerste zin in het gedicht op uw website doet geen recht aan uw veranderingsdrift
DE NIEUWE OOSTER

De meeste bomen zullen ons hier overleven
tot ook hun ruisen in de eeuwigheid verstomt
en zij hun troost voor iedereen die na ons komt
onder hetzelfde juk, niet langer kunnen geven.

Soms ritselt nog het gras zowat vergeten namen
voor wie ze horen wil, al zeggen zij niet meer
wat zij ooit zeiden, maar wat ons een oogwenk weer
beseffen doet, waarom wij als tevoren kwamen

naar deze tuin die aan herdenken is gewijd:
het even stilstaan bij het doorgaan van de tijd.

Jan Boerstoel

M.Smeding

Re: Re: Oosterbegraafplaats 1940-1945

joop jansen 32:
Co Maarschalkerweerd:Bijzonder interessant verhaal over het ontstaan de van de Nieuwe Ooster aan de Kruislaan. Persoonlijk ben ik zeer geinteresseerd in de begraafplaats tijdens de 2e wereldoorlog en heb hierover al eerder info en foto's gevraagd. Helaas echter zonder resultaat. Zoals ik schreef, werden op de NOB te Amsterdam tijdens de oorlogsjaren ruim 300 RAF-vliegers, 36 Amerikanen en bijna 1000 Duitsers en Duitsgezinden begraven. De beide laatsgenoemden zijn na de oorlog verwijderd en elders herbegraven. Ik ben naarstig op zoek naar foto's van de begrafenissen van de hierboven genoemde oorlogsslachtoffers en hoop (nogmaals) dat er onder U, lezers deze, mensen zijn die mij hieraan kunnen helpen. Ik ben inmiddels 74 jaar oud. Wie helpt?!...Beste mijnh.Maarschalkerweerd ,Al eerder beschreven in het g.v.o,dat ik als kleine jongen met mijn broer,in de oorlog wel eens bij zo,n begrafenis van Duitse soldaten op de Oosterbegraafplaats ben geweest.Maar dit terzijde.Ik heb een vraag en misschien een hint voor U:Bent U al eens in het archief van Amsterdam geweest,die kunnen U vast wel verder helpen.Dit moet U beslist doen en is in de Vijzelstr. Groetjes van een medesnoeper van het geheugen van oost

Geachte meneer Maarschalkerweerd,
Wij hebben in de fotoarchieven van De Nieuwe Ooster wel een paar foto's voor u.
U kunt contact met mij opnemen via De Nieuwe Ooster.

Hartelijke groet,
Mischa Smeding

joop jansen 32

Re: Oosterbegraafplaats 1940-1945

Co Maarschalkerweerd:
Bijzonder interessant verhaal over het ontstaan de van de Nieuwe Ooster aan de Kruislaan. Persoonlijk ben ik zeer geinteresseerd in de begraafplaats tijdens de 2e wereldoorlog en heb hierover al eerder info en foto's gevraagd. Helaas echter zonder resultaat. Zoals ik schreef, werden op de NOB te Amsterdam tijdens de oorlogsjaren ruim 300 RAF-vliegers, 36 Amerikanen en bijna 1000 Duitsers en Duitsgezinden begraven. De beide laatsgenoemden zijn na de oorlog verwijderd en elders herbegraven. Ik ben naarstig op zoek naar foto's van de begrafenissen van de hierboven genoemde oorlogsslachtoffers en hoop (nogmaals) dat er onder U, lezers deze, mensen zijn die mij hieraan kunnen helpen. Ik ben inmiddels 74 jaar oud. Wie helpt?!...

Beste mijnh.Maarschalkerweerd ,

Al eerder beschreven in het g.v.o,dat ik als kleine jongen met mijn broer,in de oorlog wel eens bij zo,n begrafenis van Duitse soldaten op de Oosterbegraafplaats ben geweest.
Maar dit terzijde.
Ik heb een vraag en misschien een hint voor U:
Bent U al eens in het archief van Amsterdam geweest,die kunnen U vast wel verder helpen.
Dit moet U beslist doen en is in de Vijzelstr.
Groetjes van een medesnoeper van het geheugen van oost

Co Maarschalkerweerd

Oosterbegraafplaats 1940-1945

Bijzonder interessant verhaal over het ontstaan de van de Nieuwe Ooster aan de Kruislaan. Persoonlijk ben ik zeer geinteresseerd in de begraafplaats tijdens de 2e wereldoorlog en heb hierover al eerder info en foto's gevraagd. Helaas echter zonder resultaat. Zoals ik schreef, werden op de NOB te Amsterdam tijdens de oorlogsjaren ruim 300 RAF-vliegers, 36 Amerikanen en bijna 1000 Duitsers en Duitsgezinden begraven. De beide laatsgenoemden zijn na de oorlog verwijderd en elders herbegraven. Ik ben naarstig op zoek naar foto's van de begrafenissen van de hierboven genoemde oorlogsslachtoffers en hoop (nogmaals) dat er onder U, lezers deze, mensen zijn die mij hieraan kunnen helpen. Ik ben inmiddels 74 jaar oud. Wie helpt?!...