Een huis kraken in de Berlageblokken

De Berlageblokken waren in de jaren negentig impopulair en slecht onderhouden. Dus besloten eigenaar Ymere en stadsdeel Zeeburg in 1996 tot renovatie. Maar vervolgens gebeurde er niets. Het stadsdeelbestuur bleek opeens hele andere ideeën te hebben…

Ze waren in de greep geraakt van ronkende onroerend-goed-dromen. Want stel je toch eens voor wat je met de vrijgekomen ruimte kunt doen als de Berlageblokken zouden verdwijnen! Een monumentaal Javaplein met ruimte voor een grote Albert Heijn mét parkeergarage én een hotel! Een boost voor de destijds beroerde reputatie van de Indische Buurt. Een glimmend nieuw kloppend hart in een dynamische krachtwijk! Dus: hup, weg met die aftandse bouwblokken!

Zoals vaker dachten de Indische Buurtbewoners daar heel anders over. In 1999 werd de actiegroep ‘Redt de Berlageblokken’ opgericht als reactie op de sloopplannen. Het protest van buurtbewoners en de inzet van prominente architecten, die schande spraken over het voornemen iets van Hendrikus Berlage te willen slopen, had succes: In 2004 werden de blokken aangewezen als rijksmonument.

De toekomstvisioenen waren daarmee definitief van de baan en veranderden in renovatieplannen. De huurders, waarvan velen inmiddels met een tijdelijk contract, moesten wel eerst allemaal vertrekken. Een vriend van mij, die met een tijdelijk contract op de Benkoelenstraat woonde, was één van die huurders. Rondom zijn appartement kwamen steeds meer woningen leeg te staan.

In één van die woningen woonde een gezin met kleine kinderen dat op straat werd gezet. Ymere zette het gezin uit met het argument van een huurachterstand. Toen dat niet kon worden aangetoond kreeg het gezin de woning terug.

Door dit soort praktijken, jarenlange onduidelijkheid en verwaarlozing van de woningen was voor een aantal achtergebleven bewoners hiermee de maat vol. Zij weigerden hun woning te verlaten en met ondersteuning van de kraakbeweging werden de Berlageblokken in maart 2004 bezet verklaard. Leegstaande woningen werden gekraakt en weer in gebruik genomen. Binnen de kortste keren waren de Berlageblokken een kraakbolwerk geworden, met een kraakloket en een kraakspreekuur. Veel krakers bleken overigens uit Spanje en Polen afkomstig.

Dat was het moment dat ik bij mijn vriend op de Benkoelenstraat informeerde. Mijn vriendin had een woning nodig en volgens mijn vriend stond de woning naast hem leeg; hij zag er nooit iemand. Bij het kraakloket krijg ik toestemming en instructies voor een bezetting. Ik had nog nooit eerder iets gekraakt, (wel ge-anti-kraakt), maar mijn nieuwe vriendin uit Berlijn met haar lange leren jas, leek me wel iemand die ik met een kraakpand een plezier kon doen. Ik kocht een nieuw slot en begaf me naar de tweede verdieping. Eén ferme trap en de deur vloog open. Binnengekomen zag ik dat de woning gemeubileerd was. Er lagen kledingstukken en op de keukentafel lag zelfs een krant van twee dagen oud. Een duidelijker bewijs dat deze woning bewoond was en helemaal niet leegstond is niet echt denkbaar.. Oeps.

Mijn prille kraakambities waren hiermee direct ten einde. Ik heb het slot op de deur meteen vervangen voor het nieuwe slot en de sleutels aan mijn vriend gegeven. Die heeft de sleutels aan zijn buurman overhandigd, met mijn excuses erbij. De buurman was niet heel blij, maar vooruit. Zij konden daar nog even blijven wonen totdat ze een nieuwe woning kregen aangeboden. Mijn vriendin moest op zoek naar een ander huis.

Op 14 december 2004 waren de laatste bewoners vertrokken en ook de kraakpanden ontruimd. Daarna kon de renovatie beginnen. In de Berlageblokken kwamen koop- en sociale huurwoningen voor starters, evenals honderdtwintig studentenwoningen, waaronder sommigen met een geluiddichte ruimte speciaal voor muziekstudenten. De Benkoelenstraat en Langkatstraat werden autovrij.